Stjórnmál og vitleysa
Sigurður Kári Kristjánsson, þingmaður, hlýtur skammir í DV fyrir að morfísvæða Alþingi. Er þar vísað til útúrsnúninga þingmannsins í umræðu um Fréttablaðið. Nú vill svo til að ég horfði á Sigurð Kára flytja sína ræðu í sjónvarpinu (ég hlýt að vera að verða gamall fyrst ég ég er farinn að horfa á þingumræður í sjónvarpinu) og ég verð að segja að DV hitti naglann á höfuðið í þetta sinn. Mér varð einmitt umhugað um hversu afspyrnu léleg andsvör Sigurðar Kára voru. Þetta var hreinn og klár útúrsnúningur sem hafði engan veginn tilætluð áhrif, þ.e. að gera andstæðinginn einhvern veginn hlægilegan og þar með lítið úr máli hans. Ég vona a.m.k. að það hafi verið markmiðið því ef maðurinn taldi sig vera að færa fram snilldarleg rök, þá efast ég um að hann stígi í vitið. Og framvegis þegar maðurinn opnar á sér kjaftinn á ég sennilega eftir að velta því fyrir mér hvort hann stígi í vitið.
En vesalings Sigurður Kári er ekki einn um lélegan rökstuðning. Umræðan um fjölmiðlafrumvarpið einkennist fyrst og fremst af lélegum rökum, útúrsnúningi og þvættingi. Og það á að einhverju leyti við um báða aðila deilunnar. Ég get því miður ekki gert nákvæma eða greinargóða úttekt á allri vitleysunni hér. Ég hvet fólk bara til að fylgjast með fréttum og lesa blöðin og reyna að leggja gagnrýnið og yfirvegað mat á það sem sagt er. Þá blasir þetta við.
Ég get skilið áhyggjur fólks af eignarhaldi á fjölmiðlum og er tilbúinn til þess að taka alvarlega röksemdafærslur um mikilvægi lagasetningar um eignarhald á fjölmiðlum. En hins vegar er þetta frumvarp vanhugsað, svo ég segi nú ekki annað. Á móti kemur að mér finnst ekki nægilega rætt um frumvarpið sjálft og galla þess. Það er nokkuð til í því að andstæðingar frumvarpsins séu að endalaust að gjamma um málatilbúnað þegar þeir ættu að einbeita sér meira að málefninu sjálfu. Þetta er allt saman tóm vitleysa.
Og svo verður þessi vitleysa kannski til þess að skapa stjórnlagakreppu með því að forseti Íslands neiti að skrifa undir lögin. Eða hvað? Kemur það ef til vill loksins í ljós að forsetinn hefur ekki málskotsréttinn? Þór Vilhjálmsson telur að forsetinn hafi hann ekki en Sigurður Líndal er á öndverðum meiði. Vandinn er að báðir hafa mjög góð rök fyrir máli sínu og sennilega þyrfti að deila um það í nokkur ár í viðbót áður en þetta kemst á hreint. Best væri auðvitað ef ekki þyrfti að láta reyna á það, heldur gæfist tími til að endurskoða stjórnlögin áður, laga þetta meingallaða fyrirkomulag. Ofan í allt er bent á það í grein í Morgunblaðinu í dag að jafnvel þótt forsetinn hafi málskotsréttinn í krafti embættis síns (sem Hrafnkell A. Jónsson, greinarhöfundur, telur raunar að hann hafi ekki) þá kunni að vera að Ólafur Ragnar sé óhæfur til að nýta hann vegna hagsmunaárekstra. Þannig er nefnilega mál með vexti að (fyrrverandi og núverandi) kosningastjóri Ólafs Ragnars og fjármálastjóri kosningabaráttu hans er Sigurður G. Guðjónsson, forstjóri Norðurljósa hf. Það verður að játast að það er svolítið óheppilegt og vandræðalegt fyrir Ólaf ef hann beitir málskotsréttinum. En dómstólar yrðu væntanlega að skera úr um meinta hagsmunaárekstra þar. Hvers konar stjórnlagakreppa væri það nú?
Þetta er tómt klúður! Ég held að Íslendingar ættu að endurskoða stjórnkerfi sitt bráðlega og gera á því róttækar breytingar. Fyrir nú utan að það sé gjörsamlega fráleitt að búa við stjórnarskrá sem ekki einu sinni merkustu og skörpustu lögspekingar landsins eru klárir á hvernig beri að skilja eru einfaldlega of margir gallar á þessu fyrirkomulagi sem við búum við núna (hvernig svo sem það er orðað); þar sem tveir deila löggjafarvaldinu, Alþingi og (a.m.k. í orði kveðnu) forseti landsins, og þar sem tveir deila framkvæmdarvaldi, ráðherra og (a.m.k. í orði kveðnu) forseti landsins, og þar sem valdsviðin skarast auk þess með tvennum hætti þar eð ráðherrar eru bæði handhafar framkvæmdarvalds og eiga sæti á þingi og forseti landsins á auk þess, a.m.k. í orði kveðnu, aðild að framkvæmdarvaldinu (hann lætur ráðherra framkvæma vald sitt) og löggjafarvaldinu (lög hljóta gildi við það að hann eða handhafar forsetavaldsins skrifa undir lögin). Til að bæta gráu ofan á svart er dómsvaldið ekki einu sinni fullkomlega aðgreint framkvæmdarvaldinu þar sem dómarar eru skipaðir í embætti en ekki kosnir (eins og nýlega hefur komist í fréttir af öðrum ástæðum). Þessi grautur er stjórnlagakreppa sem bíður eftir að verða til.
Af hverju eru íslensk stjórnmál ekki jafnskemmtileg og rómversk stjórnmál voru? Rómverjar áttu alvöru stjórnmálaleiðtoga. Cíceró hefði þrumað yfir þingið alvöru ræðu en ekki svona framhaldsskólaræðu að hætti Sigurðar Kára. Ekki er svo að skilja að Cíceró hafi ekki kunnað að gera andstæðinginn hlægilegan. En ræðan hefði hæft í mark; andstæðingarnir hefðu flýtt sér úr borginni, eins og Catilina eftir að Cíceró var búinn með hann. Gott og vel, frumvarpið yrði kannski samþykkt eftir sem áður en við fengjum alla vega betri ræður! Og stjórnlagakreppan yrði að engu ef Ísland ætti svona eins og einn Caesar. Hann tæki bara völdin og málið væri útrætt; það myndi einfalda lífið svolítið. En Björn Bjarnason er ekki maður til þess að taka völdin í borginni með hjálp víkingasveitarinnar eins og Caesar með hjálp hersveita sinna. Í alvöru talað? Sér einhver Björn fyrir sér halda með víkingasveitina yfir Elliðaárnar og segja "Teningunum er kastað"? Nei, vitaskuld ekki. Hér er bara því miður meira af duglausum aumingjum. Nei, en að öllu gamni slepptu, þá einkennast íslensk stjórnmál og stjórnmálaumræða af lágkúru þessa stundina.
En vesalings Sigurður Kári er ekki einn um lélegan rökstuðning. Umræðan um fjölmiðlafrumvarpið einkennist fyrst og fremst af lélegum rökum, útúrsnúningi og þvættingi. Og það á að einhverju leyti við um báða aðila deilunnar. Ég get því miður ekki gert nákvæma eða greinargóða úttekt á allri vitleysunni hér. Ég hvet fólk bara til að fylgjast með fréttum og lesa blöðin og reyna að leggja gagnrýnið og yfirvegað mat á það sem sagt er. Þá blasir þetta við.
Ég get skilið áhyggjur fólks af eignarhaldi á fjölmiðlum og er tilbúinn til þess að taka alvarlega röksemdafærslur um mikilvægi lagasetningar um eignarhald á fjölmiðlum. En hins vegar er þetta frumvarp vanhugsað, svo ég segi nú ekki annað. Á móti kemur að mér finnst ekki nægilega rætt um frumvarpið sjálft og galla þess. Það er nokkuð til í því að andstæðingar frumvarpsins séu að endalaust að gjamma um málatilbúnað þegar þeir ættu að einbeita sér meira að málefninu sjálfu. Þetta er allt saman tóm vitleysa.
Og svo verður þessi vitleysa kannski til þess að skapa stjórnlagakreppu með því að forseti Íslands neiti að skrifa undir lögin. Eða hvað? Kemur það ef til vill loksins í ljós að forsetinn hefur ekki málskotsréttinn? Þór Vilhjálmsson telur að forsetinn hafi hann ekki en Sigurður Líndal er á öndverðum meiði. Vandinn er að báðir hafa mjög góð rök fyrir máli sínu og sennilega þyrfti að deila um það í nokkur ár í viðbót áður en þetta kemst á hreint. Best væri auðvitað ef ekki þyrfti að láta reyna á það, heldur gæfist tími til að endurskoða stjórnlögin áður, laga þetta meingallaða fyrirkomulag. Ofan í allt er bent á það í grein í Morgunblaðinu í dag að jafnvel þótt forsetinn hafi málskotsréttinn í krafti embættis síns (sem Hrafnkell A. Jónsson, greinarhöfundur, telur raunar að hann hafi ekki) þá kunni að vera að Ólafur Ragnar sé óhæfur til að nýta hann vegna hagsmunaárekstra. Þannig er nefnilega mál með vexti að (fyrrverandi og núverandi) kosningastjóri Ólafs Ragnars og fjármálastjóri kosningabaráttu hans er Sigurður G. Guðjónsson, forstjóri Norðurljósa hf. Það verður að játast að það er svolítið óheppilegt og vandræðalegt fyrir Ólaf ef hann beitir málskotsréttinum. En dómstólar yrðu væntanlega að skera úr um meinta hagsmunaárekstra þar. Hvers konar stjórnlagakreppa væri það nú?
Þetta er tómt klúður! Ég held að Íslendingar ættu að endurskoða stjórnkerfi sitt bráðlega og gera á því róttækar breytingar. Fyrir nú utan að það sé gjörsamlega fráleitt að búa við stjórnarskrá sem ekki einu sinni merkustu og skörpustu lögspekingar landsins eru klárir á hvernig beri að skilja eru einfaldlega of margir gallar á þessu fyrirkomulagi sem við búum við núna (hvernig svo sem það er orðað); þar sem tveir deila löggjafarvaldinu, Alþingi og (a.m.k. í orði kveðnu) forseti landsins, og þar sem tveir deila framkvæmdarvaldi, ráðherra og (a.m.k. í orði kveðnu) forseti landsins, og þar sem valdsviðin skarast auk þess með tvennum hætti þar eð ráðherrar eru bæði handhafar framkvæmdarvalds og eiga sæti á þingi og forseti landsins á auk þess, a.m.k. í orði kveðnu, aðild að framkvæmdarvaldinu (hann lætur ráðherra framkvæma vald sitt) og löggjafarvaldinu (lög hljóta gildi við það að hann eða handhafar forsetavaldsins skrifa undir lögin). Til að bæta gráu ofan á svart er dómsvaldið ekki einu sinni fullkomlega aðgreint framkvæmdarvaldinu þar sem dómarar eru skipaðir í embætti en ekki kosnir (eins og nýlega hefur komist í fréttir af öðrum ástæðum). Þessi grautur er stjórnlagakreppa sem bíður eftir að verða til.
Af hverju eru íslensk stjórnmál ekki jafnskemmtileg og rómversk stjórnmál voru? Rómverjar áttu alvöru stjórnmálaleiðtoga. Cíceró hefði þrumað yfir þingið alvöru ræðu en ekki svona framhaldsskólaræðu að hætti Sigurðar Kára. Ekki er svo að skilja að Cíceró hafi ekki kunnað að gera andstæðinginn hlægilegan. En ræðan hefði hæft í mark; andstæðingarnir hefðu flýtt sér úr borginni, eins og Catilina eftir að Cíceró var búinn með hann. Gott og vel, frumvarpið yrði kannski samþykkt eftir sem áður en við fengjum alla vega betri ræður! Og stjórnlagakreppan yrði að engu ef Ísland ætti svona eins og einn Caesar. Hann tæki bara völdin og málið væri útrætt; það myndi einfalda lífið svolítið. En Björn Bjarnason er ekki maður til þess að taka völdin í borginni með hjálp víkingasveitarinnar eins og Caesar með hjálp hersveita sinna. Í alvöru talað? Sér einhver Björn fyrir sér halda með víkingasveitina yfir Elliðaárnar og segja "Teningunum er kastað"? Nei, vitaskuld ekki. Hér er bara því miður meira af duglausum aumingjum. Nei, en að öllu gamni slepptu, þá einkennast íslensk stjórnmál og stjórnmálaumræða af lágkúru þessa stundina.
0 Comments:
Skrifa ummæli
<< Home