Kosningalög um þjóðaratkvæðagreiðslur
Ég hef aðeins verið að velta fyrir mér kosningalögum þeim sem Alþingi mun e.t.v. setja í mánuðinum vegna væntanlegrar þjóðaratkvæðagreiðslu og hvort stjórnvöldum sé stætt á því að setja slík lög eins og sakir standa. Ég held að svarið sé nei, þeim er ekki stætt á því.
Mikið hefur verið rætt um 75% regluna svokölluðu þar eð stungið hefur verið upp á því að sett verði regla um að lágmarkskjörsókn verið 75%. Þessu hefur verið mótmælt með þeim rökum að þá geti minnihlutinn skemmt kosninguna með því að sitja heima og taka ekki þátt í atkvæðagreiðslunni.
En er alveg ljóst hvað gerist ef þátttaka er ónóg? Hefði þá mistekist að fella lögin eða hefði þá mistekist að kjósa um hvort fella ætti lögin eða ekki? Ég meina, yrði þá ekki bara að kjósa aftur og aftur þar til lágmarkskjörsókn væri náð? Ég held, grínlaust, að lögspekingar séu ekki með það á hreinu.
Ég hef áður sagt að mér þyki sjálfum ekki óeðlilegt að farið yrði fram á að meirihluta kosningabærra manna - óháð því hve margir mæta á kjörstað - þurfi til að hnekkja lögum frá réttkjörnum þingmeirihluta, þótt ég skilji líka vel að mörgum þætti ekki rétt að setja slíka reglu núna. Ef slík regla væri sett, þá væri ómögulegt fyrir minnihluta að skemma kosninguna með því að sitja heima. Meirihlutinn þarf bara að sýna vilja sinn í verki, með því að greiða atvæði, og engu skiptir því hvort minnihlutinn myndi mæta og greiða atkvæði eða ekki. Hér væri verið að setja reglu um lágmarksfjölda atkvæða en ekki lágmarksþátttöku. En til þess að meirihluti kosningabærra manna í landinu kjósi gegn lögunum, þá þarf vitaskuld meira en 50% kjörsókn, þannig að segja má að með reglu af þessu tagi væri verið að setja reglu um lágmarksþátttöku í leiðinni. Því ef kjörsókn dytti niður fyrir 50% væri auðvitað óhugsandi að meirihluti kosningabærra manna hefðu kosið gegn lögunum. En þá sýnir tómlæti þjóðarinnar einmitt að einungis hefur verið um hávaðamál að ræða og hávær minnihluti á ekki að fá að hnekkja lögum frá réttkjörnum þingmeirihluta.
En þrátt fyrir að mér þyki ekki óeðlilegt að setja reglu um einfaldan meirihluta allra kosningabærra manna í landinu óháð kjörsókn, þá held ég að stjórnvöldum sé bara engan veginn stætt á að setja neinar reglur um lágmarksfjölda atkvæða, lágmarksþátttöku eða aukinn meirihluta að svo stöddu. Hvað ef forseti neitar líka að skrifa undir þau lög? Þá þarf að kjósa um þau líka og eftir hvaða reglu yrði það gert? Væntanlega ekki þeim reglum sem verið væri að kjósa um? Jú, reyndar, því einmitt þau kosningalög um þjóðaratkvæðagreiðslur væru þá í gildi þrátt fyrir synjun forseta. En það væri samt í hæsta máta óeðlileg framvinda mála, ekki satt? Sannkallaður skrípaleikur. Ég held þess vegna að stjórnvöldum sé ekki "mótralskt" stætt á því að setja slík lög við þessar kringumstæður.
Mikið hefur verið rætt um 75% regluna svokölluðu þar eð stungið hefur verið upp á því að sett verði regla um að lágmarkskjörsókn verið 75%. Þessu hefur verið mótmælt með þeim rökum að þá geti minnihlutinn skemmt kosninguna með því að sitja heima og taka ekki þátt í atkvæðagreiðslunni.
En er alveg ljóst hvað gerist ef þátttaka er ónóg? Hefði þá mistekist að fella lögin eða hefði þá mistekist að kjósa um hvort fella ætti lögin eða ekki? Ég meina, yrði þá ekki bara að kjósa aftur og aftur þar til lágmarkskjörsókn væri náð? Ég held, grínlaust, að lögspekingar séu ekki með það á hreinu.
Ég hef áður sagt að mér þyki sjálfum ekki óeðlilegt að farið yrði fram á að meirihluta kosningabærra manna - óháð því hve margir mæta á kjörstað - þurfi til að hnekkja lögum frá réttkjörnum þingmeirihluta, þótt ég skilji líka vel að mörgum þætti ekki rétt að setja slíka reglu núna. Ef slík regla væri sett, þá væri ómögulegt fyrir minnihluta að skemma kosninguna með því að sitja heima. Meirihlutinn þarf bara að sýna vilja sinn í verki, með því að greiða atvæði, og engu skiptir því hvort minnihlutinn myndi mæta og greiða atkvæði eða ekki. Hér væri verið að setja reglu um lágmarksfjölda atkvæða en ekki lágmarksþátttöku. En til þess að meirihluti kosningabærra manna í landinu kjósi gegn lögunum, þá þarf vitaskuld meira en 50% kjörsókn, þannig að segja má að með reglu af þessu tagi væri verið að setja reglu um lágmarksþátttöku í leiðinni. Því ef kjörsókn dytti niður fyrir 50% væri auðvitað óhugsandi að meirihluti kosningabærra manna hefðu kosið gegn lögunum. En þá sýnir tómlæti þjóðarinnar einmitt að einungis hefur verið um hávaðamál að ræða og hávær minnihluti á ekki að fá að hnekkja lögum frá réttkjörnum þingmeirihluta.
En þrátt fyrir að mér þyki ekki óeðlilegt að setja reglu um einfaldan meirihluta allra kosningabærra manna í landinu óháð kjörsókn, þá held ég að stjórnvöldum sé bara engan veginn stætt á að setja neinar reglur um lágmarksfjölda atkvæða, lágmarksþátttöku eða aukinn meirihluta að svo stöddu. Hvað ef forseti neitar líka að skrifa undir þau lög? Þá þarf að kjósa um þau líka og eftir hvaða reglu yrði það gert? Væntanlega ekki þeim reglum sem verið væri að kjósa um? Jú, reyndar, því einmitt þau kosningalög um þjóðaratkvæðagreiðslur væru þá í gildi þrátt fyrir synjun forseta. En það væri samt í hæsta máta óeðlileg framvinda mála, ekki satt? Sannkallaður skrípaleikur. Ég held þess vegna að stjórnvöldum sé ekki "mótralskt" stætt á því að setja slík lög við þessar kringumstæður.
0 Comments:
Skrifa ummæli
<< Home